W trakcie prac nad budżetem na 2026 rok Rada Gminy, w wyniku działań jej Komisji Budżetowej, bez żadnego uzasadnienia postanowiła zmniejszyć wysokość rezerwy ogólnej, zaproponowanej przez wójta w projekcie budżetu, z 1 000 000 zł do 300 000 zł. Jak obiecałem wcześniej, wyjaśniam, jakie mogą być konsekwencje tej decyzji wobec mieszkańców gminy.
Szanowni Mieszkańcy Gminy Chełmiec,
rezerwa ogólna to specjalnie wydzielona w budżecie gminy pula środków, która w momencie uchwalania budżetu nie jest przypisana do konkretnego zadania. To narzędzie, które pozwala na elastyczne zarządzanie finansami w sytuacjach, które trudno przewidzieć na etapie planowania rocznego budżetu.
Zgodnie z przepisami Ustawy o finansach publicznych, każda gmina ma obowiązek utworzyć rezerwę ogólną w wysokości od 0,1% do 1% planowanych wydatków budżetowych.
W przypadku gminy Chełmiec, przy planowanych wydatkach na 2026 rok, wynoszących 284 381 854,66 zł, rezerwa mogła wynosić od około 284 tys. zł do około 2,84 mln zł. Ostatecznie, ustalono ją na poziomie 300 tys. zł, co jest blisko dolnej granicy ustawowego minimum.
Na pewno nie była to decyzja podyktowana troską o stabilność finansową gminy. Postrzegam ją jako element bieżącej polityki i demonstracyjnego ograniczenia swobody działania wójta.
Do czego służy rezerwa ogólna?
Rezerwa ogólna może być wykorzystana na: nieprzewidziane wydatki bieżące (np. awarie infrastruktury, pilne remonty), inwestycje wymagające szybkiej decyzji finansowej, uzupełnienie środków w sytuacjach nadzwyczajnych, a także zabezpieczenie wkładu własnego przy pojawieniu się nowych możliwości pozyskania funduszy zewnętrznych.
Rezerwa jest więc instrumentem elastycznego reagowania na zmieniające się potrzeby w trakcie roku budżetowego.
W 2024 roku rezerwa finansowa została głównie przeznaczona na inwestycje związane z infrastrukturą.
Wydatki koncentrowały się na:
- rozbudowie i modernizacji sieci wodociągowej oraz kanalizacyjnej – 896 528,70 zł,
- przygotowaniu dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla planowanych inwestycji – 112 200 zł,
- remontach i modernizacji dróg gminnych – 100 000 zł,
- budowie oraz modernizacji oświetlenia ulicznego – 150 000 zł,
- Pozostałych zadaniach inwestycyjnych i prawnych (takich jak zastępstwo procesowe, opłaty sądowe, konstrukcje techniczne) 637 148 zł.
Rozdysponowanie środków w 2024 roku wskazuje, że rezerwa miała na celu wsparcie rozwoju infrastruktury technicznej gminy. Środki były skupione na większych, kapitałochłonnych projektach, co świadczy o przemyślanym planowaniu inwestycji. Łączna kwota rozdysponowanej rezerwy w 2024 roku wyniosła 1 895 876,70 zł.
W 2025 roku rozdysponowanie rezerwy finansowej miało znacznie bardziej zróżnicowany charakter.
Oprócz kontynuacji niektórych zadań inwestycyjnych, sporą część środków przeznaczono na:
- remonty i doposażenie jednostek oświatowych – 1 117 563,88 zł,
- realizację zadań związanych z infrastrukturą sportową i ćwiczebną (tory do szkoleń dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych) – 440 341,46 zł,
- zakup sprzętu komputerowego oraz rozwiązań z zakresu cyberbezpieczeństwa – 184 181,58 zł,
- wydatki organizacyjne i bieżące – 15 417,40 zł,
- zwroty dotacji oraz rozliczenia finansowe – 231 821,27 zł.
Rezerwa w tym roku pełniła rolę stabilizującą i uzupełniającą budżet w obszarach, które wymagały bieżącego wsparcia.
Łączna kwota rozdysponowanej rezerwy w 2025 roku wyniosła 1 989 325,59 zł.
Jak pokazują powyższe dane, niezależnie od tego, kto w danym momencie pełnił funkcję wójta, rzeczywiste potrzeby wykorzystania rezerwy oscylowały wokół 2 mln zł rocznie. Taki poziom nie był przypadkowy — wynikał z rzeczywistych potrzeb inwestycyjnych, infrastrukturalnych i organizacyjnych gminy i był kluczowym narzędziem wspierającym rozwój i stabilność budżetu gminy.
Przy rezerwie wynoszącej 300 000 zł w 2026 roku,
różnica w porównaniu do 2024 roku wynosi – 1 595 876,70 zł, a w porównaniu do 2025 roku – 1 689 325,59 zł. To oznacza, że potencjalna elastyczność finansowa spadła o około 84–85% w porównaniu do rzeczywistego wykorzystania środków w dwóch poprzednich latach. W 2026 roku rezerwa stanowi około 0,1% wydatków budżetowych, co jest minimalnym poziomem przewidzianym przez prawo. W praktyce, w latach 2024–2025, rzeczywiste wykorzystanie środków było kilkukrotnie wyższe, co pokazuje, że rzeczywiste potrzeby finansowe w trakcie roku budżetowego znacznie przewyższały poziom 300 tys. zł.
Zmniejszenie rezerwy ogólnej oznacza, że:
- jedna poważniejsza awaria infrastruktury może pochłonąć dużą część całej rezerwy,
- każda dodatkowa potrzeba będzie wymagała przesuwania funduszy z innych zaplanowanych zadań,
- nowe możliwości dotacyjne mogą zostać niewykorzystane z powodu braku szybkiego zabezpieczenia wkładu własnego,
- jednostki organizacyjne gminy będą działały pod większą presją finansową.
Bo budżet gminy to nie tylko plan. To umiejętność reagowania – kto tego nie rozumie, powinien się powstrzymać od komentarzy.
Chciałbym wyjaśnić, przede wszystkim radnym z komisji budżetowej, ponieważ podczas posiedzenia, w dniu 4 grudnia 2025 r., przewodniczący komisji nie umożliwił mi pełnego przedstawienia mojego stanowiska, a także wszystkim osobom pozostającym w opozycji do mnie jako wójta, jedną fundamentalną kwestię (nagranie TUTAJ – [2.10.28 – 2.15.29]) – jeśli w budżecie gminy planujemy wydatki na poziomie ponad 284 mln zł, a zabezpieczamy bufor bezpieczeństwa na poziomie 300 tys. zł, to jest to świadoma decyzja. Oznacza ona funkcjonowanie gminy przy minimalnym poziomie bezpieczeństwa finansowego!
Oczywiście, decyzja Rady Gminy jest zgodna z prawem. Jednak zgodność z ustawą nie zawsze oznacza, że interes mieszkańców jest odpowiednio zabezpieczony.
W dynamicznych warunkach gospodarczych, przy rosnących kosztach usług, energii, materiałów i inwestycji, elastyczność finansowa nie jest luksusem. To kluczowy warunek stabilnego zarządzania.
Szanowni Mieszkańcy Gminy Chełmiec,
odpowiedzialność za wysokość rezerwy wzięła na siebie Rada Gminy, podczas gdy wójt odpowiada za zarządzanie budżetem w trakcie roku.
Aby skutecznie zarządzać finansami, organ wykonawczy musi mieć odpowiednie narzędzia. Rezerwa budżetowa to nie jest „kieszonkowe wójta”, lecz kluczowe narzędzie zapewniające bezpieczeństwo finansowe całej wspólnoty samorządowej.
Zredukowanie jej do minimalnego poziomu oznacza poważne ograniczenie możliwości szybkiego reagowania, wprowadzania nowych inicjatyw oraz ochrony interesów gminy w trakcie roku budżetowego. Decyzje radnych mogą w praktyce prowadzić do wolniejszej reakcji na pojawiające się problemy, trudności w finansowaniu nagłych potrzeb oraz większej konieczności przesuwania funduszy kosztem wcześniej zaplanowanych zadań.
Muszę jasno powiedzieć: przy takiej skali budżetu i doświadczeniach z ostatnich lat, decyzja o tak znaczącym ograniczeniu rezerwy nie przyczyniła się do zwiększenia bezpieczeństwa finansowego gminy.
Z poważaniem
Stanisław Kuzak
Czytaj również:
